Llyngyr yr Iau 

Mesur ymwrthedd i TCBZ fel rhan o Strategaeth Fferm Gyfan i reoli Llyngyr yr Iau  mewn Defaid a Gwartheg

Cefndir

Cafwyd adroddiadau dros gyfnod o ddeng mlynedd a mwy fod achosion tybiedig yng Nghymru o barasitiaid llyngyr yr iau ag ymwrthedd i'r cyffur dewisol, sef Triclabendasol,  TCBZ (FasinexTM)  (Thomas et al., 2000). Heb ymyrraeth ragweithiol, mae ymwrthedd llyngyr yr iau yn debygol o ymsefydlu wrth i achosion o lyngyr yr iau ddal i ymledu (adroddiadau'r Asiantaeth Labordai Milfeddygol (VLA) 1995-2010). Mae un cyfle bach i arafu datblygiad llyngyr yr iau ymwrthol yng Nghymru ac osgoi'r problemau sy'n gysylltiedig â rheoli nematodau sy'n heintio da byw. Gall cynnal profion ynglyn ag ymwrthedd fod yn anodd a'r ofn yw y bydd ffermwyr yn newid yn ddiangen i gynhyrchion israddol er mwyn atal problem ‘ymwrthedd' rhag datblygu ar eu ffermydd.  Datblygodd IBERS brawf i ddarganfod a yw llyngyr yr iau mewn gwirionedd yn ymwrthol i TCBZ. Cafodd y ffordd newydd hon o brofi ymwrthedd ei chynnwys yn y prosiect i ddarganfod pa mor gyffredin yw poblogaethau ymwrthol o lyngyr yr iau mewn gwartheg cig eidion a defaid.

Amcanion

• Arolygu lefel yr ymwrthedd i TCBZ mewn diadelloedd a buchesi yng Nghymru
• Datblygu prawf yn seiliedig ar ymddygiad anifeiliaid wedi'u heintio â pharasitiaid fel arf newydd posibl i archwilio heintiadau parasitiaid yn y maes
• Trosglwyddo canfyddiadau i'r diwydiant cig a chynyddu ymwybyddiaeth o lyngyr yr iau a phwysigrwydd ymwrthedd i gyffuriau.
• Darparu atebion posibl i broblemau llyngyr yr iau i ffermwyr a milfeddygon a chefnogi cynllun i reoli llyngyr yr iau yng Nghymru
• Rhoi mwy o hyder i estyn oes TCBZ os oes amwysedd ynglŷn â pherfformiad cyffur.
Y Manteision a ddisgwylir:

Roedd angen rhagor o arian trosiadol er mwyn gallu rhoi prawf ymwrthedd i lyngyr yr iau ar y farchnad. Rhagwelwyd y byddai’r data o'r prosiect hwn yn darparu portffolio o dystiolaeth er mwyn annog noddwyr i gefnogi'r gwaith o ddatblygu offer prototeip i fesur ymwrthedd ar gyfer gwerthusiad ar y fferm cyn ei ryddhau'n fasnachol. Yn absenoldeb llyngyrleiddiaid newydd, mae'n flaenoriaeth i estyn oes waith yr unig gyffur sy'n targedu llyngyr yr iau ifainc pathogenig. Roedd y prosiect hwn yn anelu at gynorthwyo milfeddygon i ddeall pam mae TCBZ wedi methu er mwyn gwneud yn siŵr fod modd cymryd y camau cywir i reoli llyngyr yr iau.

• Cafodd y prosiect hwn ei ariannu gan HCC a gwnaed y gwaith gan IBERS, Prifysgol Aberystwyth.
• Daeth y prosiect i ben ym mis Ionawr 2012.

I ddarllen yr adroddiad terfynol, cliciwch yma

Yn chwilio am rywbeth penodol
Teledu HCC