Beth Wells 

Beth Wells

Sefydliad:Moredun Research Institute

Datblygu prawf diagnostig yn seiliedig ar fio-arwyddion

Y clafr yw'r clefyd ectoparasitig pwysicaf sy'n effeithio ar ddefaid yn y DG, ac mae'n cael ei achosi gan y gwiddonyn tra heintus Psoroptes ovis. Mae'n broblem ddifrifol o ran lles anifeiliaid yn ogystal â chael effaith andwyol ar gynnyrch.  Yn ddiweddar, yn yr Alban, gwnaed y clefyd yn un hysbysadwy, ac mae'n amlwg y bydd profion diagnostig cynnar yn hollbwysig i reoli'r clefyd yn y dyfodol. 

Nod y prosiect hwn yw datblygu prawf ar gyfer y clafr sy'n seiliedig ar y proteinau yn y gwaed sy'n cael eu galw'n fio-arwyddion. Ers dechrau'r prosiect ym mis Hydref 2009, nodwyd tri phrotein y gellid eu defnyddio - serwm amyloid A (SAA), haptoglobin (Hp) a chadwyn beta protein cyfrwymol ategydd 4 (C4BPB).

Cafodd SAA a Hp eu gwerthuso wrth ddefnyddio profion sy'n bodoli a gwelwyd bod eu lefelau'n codi mewn ymateb i hynt clefyd ac yn gostwng yn gyflym i lefelau isel ar ôl triniaeth. Mae hyn yn hollbwysig ar gyfer unrhyw fio-arwydd oherwydd rhaid iddynt allu gwahaniaethu rhwng defaid a gafodd driniaeth a defaid na chafodd eu trin.

Mae gwerthusiad yn cael ei wneud ar hyn o bryd wrth ddefnyddio samplau arbrofol a samplau maes helaeth. Ar gyfer y pedwerydd protein, C4BPB, gwnaed dilyniant i ennyn teulu'r ddafad, dangoswyd protein adgyfunol ac ar hyn o bryd mae gwrthgorffyn yn cael ei gynhyrchu mewn cwningod.

Yna bydd ELISA yn cael ei ddatblygu er mwyn gallu gwneud gwerthusiad pellach o C4BPB fel bio-arwydd posibl. Yn olaf, gwneir ymchwiliad ynglyn â'r posibilrwydd o gyfuno'r bio-arwyddion a brofwyd a'r prawf gwrthgyrff presennol i gynhyrchu prawf diagnostig penodol ar gyfer y clafr a fydd yn y statws clefyd cyfredol. Y fantais i'r diwydiant yw y bydd modd adnabod anifeiliaid heigiog yn gyflym a gweld a gawsant eu trin yn llwyddiannus.

Bydd prawf o'r fath yn hollbwysig mewn unrhyw raglen i reoli'r clefyd neu gael gwared arno; mae dibynnu ar y llygad yn unig yn annhebygol o fod yn ddigonol a bydd rhaid cadarnhau triniaeth lwyddiannus.

Yn chwilio am rywbeth penodol
Teledu HCC