Newyddion 

Colledion ariannol yn sgil cylchdro lloia aneffeithlon

May 17 2017

Mae peidio mynd i’r afael â bwlch lloia hir yn golygu bod ffermwyr cig eidion Cymru yn colli allan ar dros £4,500 y flwyddyn i bob buches o 40 buwch.

Mae data diweddaraf BCMS (Gwasanaeth Symud Gwartheg Prydain) yn dangos mai’r bwlch lloia cyfartalog yng Nghymru yn 2016 oedd 428 diwrnod, gyda’r bwlch delfrydol yn 365 diwrnod. Yr oedran mwyaf proffidiol a’r oedran a argymhellir ar gyfer y lloia cyntaf yw 24 mis, ond roedd heffrod yng Nghymru yn lloia 9 mis yn ddiweddarach yn 33 mis oed ar gyfartaledd. Mae hyn yn arwain at fuchod mewn buches gyfartalog o 40 yn cynhyrchu 32 yn llai o loi yn ystod eu hoes.

Aeth y milfeddyg Pete Suddens o Filfeddygon Maes Glas i’r afael â’r mater hwn yn ystod cyfarfod Cam-YMLAEN diweddar Hybu Cig Cymru (HCC) a gynhaliwyd ar Gampws Pencoed, Coleg Pen-y-bont. Anogodd y gynulleidfa o gynhyrchwyr cig coch i ddefnyddio system lloia cywasgedig, gan fod buches o wartheg sy’n cyrraedd yr un cyfnod o feichiogrwydd a llaethiad yn galluogi ffermwyr i fagu lloi yn gyson ar yr un pryd, ac yn arwain at fwydo a gofal mwy effeithlon, yn ogystal â lloi sy’n ffynnu. Pe bai’r cynllun yma’n cael ei roi ar waith ar y fferm, awgrymodd bod buchesi’n fwy tebygol o gael lloi iach gyda’r potensial i dyfu’n dda, buchod ffrwythlon ar gyfer bridio cyflym a dulliau rheoli a bwydo mwy effeithlon.

Prif nodweddion y system lloia cywasgedig yw buchod ffrwythlon, a gellir gwella hynny gyda rheolaeth maetholion; dewis teirw ffrwythlon gyda EBVau cryf; polisi bridio ac olynu da; ac osgoi a rheoli afiechydon sy’n cael effaith ar ffrwythlondeb yn cynnwys BVD a Johne’s.

Dywedodd Pete Suddens hefyd y dylai cynhyrchwyr anelu at gael 95% o fuchod sy’n cael eu troi at y tarw i fagu lloi.

Meddai James Ruggeri, Swyddog Gweithredol Datblygu’r Diwydiant yn HCC: “Mae rheolaeth effeithiol yn cael cryn effaith ar broffidioldeb a goblygiadau sylweddol ar ba mor gynhyrchiol mae buches sugno yn ystod ei hoes. Mae ffigurau costau cynhyrchu yn dangos bod yr elw mewn cynhyrchu gwartheg sugno yn dynn, ond mae ffermwyr sy’n rhoi pwyslais ar reoli’r fuches yn effeithiol yn fwy proffidiol. 

“Er gwaethaf lleihad o bedwar diwrnod yn y bwlch lloia cyfartalog yn 2016, mae hwn yn dal i fod yn debyg iawn i’r sefyllfa bum mlynedd yn ôl. Gwelwyd cynnydd addawol yn y nifer o loi mewn oes buwch, o 5.4 i 5.6, ond mae lle i wella. Mae oedran lloia am y tro cyntaf yn dal i fod yn uchel, sy’n cael effaith ar oedran lloia am yr eildro sy’n 49 mis gyda bwlch o 462 diwrnod. Mae hyn yn awgrymu bod problemau gyda rheolaeth heffrod, sef prif neges Pete Suddens yn ystod ein cyfarfod Cam-YMLAEN 2017 ym Mhencoed.

“Mae cyfuniad o loia’n gynt, rhoi ystyriaeth i reolaeth y fuches, yn enwedig ar ôl lloia, a sicrhau’r pwysau a chyflwr gorau pwysig yn arwain at gynnydd ariannol a gwell effeithlonrwydd ar y fferm.”

Roedd y cyfarfod Cam-YMLAEN yn gyfle i rannu gwybodaeth ymarferol a chyngor ar bynciau allweddol sy’n effeithio ar broffidioldeb a chynaliadwyedd y fferm, yn cynnwys iechyd anifeiliaid a rheoli glaswelltir. Cafwyd cyflwyniadau gan Pete Suddens BVM&S MRCVS, yr ymgynghorydd glaswelltir Chris Duller a’r milfeddyg Dr Joe Angell.

Yn dilyn y digwyddiad, meddai’r cynhyrchydd Poppy Evans o Fferm Llanbad Fach, Brynna, Pontyclun: “Cefais lawer o wybodaeth ddefnyddiol heno, gydag atebion newydd i broblemau newydd o fewn y sector. Mae ffermwyr yn unigolion gwybodus iawn sy’n dysgu llawer iawn dros y blynyddoedd. Ond, drwy ddod i ddigwyddiadau fel hyn, gallwn wneud yn siŵr nad ydyn ni’n sefyll yn ein hunfan, ac yn lle hynny, yn clywed y datblygiadau diweddaraf a dysgu pethau newydd.”

Yn ogystal â chyflwyno i ffermwyr, trefnodd HCC sesiwn i fyfyrwyr amaeth Coleg Pen-y-bont yn y prynhawn. Paratowyd bwyd ar gyfer sesiwn yr hwyr, a oedd yn cynnwys rholiau Cig Oen Cymru PGI tymor newydd, gan fyfyrwyr arlwyo’r coleg.

Yn ôl i’r rhestr newyddion
Yn chwilio am rywbeth penodol
Teledu HCC