Newyddion 

Huw yn rhoi ei wybodaeth ar waith gyda ‘choeden deulu’r defaid’

Apr 3 2017

Mae’r cyfnod wyna yn ei anterth i un o Ysgolorion Hybu Cig Cymru (HCC) ac mae’n gyfle i roi’r wybodaeth a ddysgodd am eneteg wrth deithio yn New South Wales ar waith i wella cyflwr iechyd ac enillion ei ddiadell ar ei fferm yn Sir Gâr.

Enillodd Huw Williams, o Fferm Banc ger Tal-y-llychau, Ysgoloriaeth HCC i’w alluogi i ddatblygu potensial systemau DNA Shepherd a Chofnodi EID i gofnodi defaid gyda nodweddion bridio effeithlon ar gyfer y farchnad.

“Mae’r bridiwr hyrddod llwyddiannus yn gwybod beth yw cefndir geneteg pob dafad ar y fferm – fel rhyw fath o ‘goeden deulu’r defaid’,” meddai Huw, a fu’n edrych ar systemau cofnodi yn Seland Newydd ac Awstralia. “Roeddwn i eisiau gwybod sut mae pob system yn gweithio, pa mor ddibynadwy ydyn nhw, pa mor addas ydyn nhw ar gyfer ffermydd mynydd Cymru a’r gost o’u cyflwyno a’u rhedeg.

“Mae’r gallu i gofnodi’n gywir, dros amser, yn galluogi’r ffermwr i dynnu’r traean isaf allan – y perfformwyr gwanaf – a chreu diadell iach sy’n ateb gofynion y farchnad.”

Graddiodd Huw mewn Gwyddor Anifeiliaid o Brifysgol Aberystwyth, a bu’n gweithio fel swyddog technegol mewn safle prosesu, fel darlithydd yng Ngholeg Sir Gâr ac fel Cynghorydd Technegol yn Innovis.

Dysgodd ei grefft o amaethu gan helpu ei dad, ond wrth iddo dreulio mwy o amser ar y fferm, roedd o’n awyddus i gyflwyno dulliau arloesol a gwahanol. Arweiniodd hynny, gyda chefnogaeth a chymorth ei dad, i Huw rentu ei dir ei hun a dechrau adeiladu ei fusnes tra’n parhau i gynorthwyo ar y fferm deuluol. Erbyn hyn, mae Huw yn rhentu 200 acer o dir yn ogystal â helpu ar y fferm deuluol 400 acer.

Ar ei daith fel rhan o Ysgoloriaeth HCC 2015, edrychodd Huw ar DNA Shepherd yn Seland Newydd a Chofnodi EID yn Awstralia, tra hefyd yn edrych ar ddulliau mwy traddodiadol yn y ddwy wlad.

Roedd costau’r systemau, yn seiliedig ar ddiadell o 800 o famogiaid yn magu ar raddfa o 150%, yn amrywio’n fawr. “Ar y pryd, y DNA Shepherd oedd y drutaf ar £10 yr oen; roedd eu tagio ar ôl geni yn costio £2.33, cofnodi EID yn £2.08 a pharu gyda’r famog gywir yn £0.50.

“Teimlais mai DNA Shepherd oedd y dull hawsaf i ffermwyr,” meddai Huw. “Roedd yn system gywir iawn, roedd hi’n hawdd cael samplau ond, hefyd, mae’n ddrutach. Er hynny, mae sicrhau’r fagwraeth yn bwysig ar gyfer cynhyrchu hyrddod mewn amgylchedd masnachol. 

“Roedd y Cofnodi EID a welais yn defnyddio technoleg Sapien PedigreeScan. Roedd yn golygu gwariant cychwynnol ond roedd yn eithaf rhad yn dilyn hynny ac mae ganddo gryn botensial mewn mentrau masnachol. Mae’n helpu i ganfod y mamogiaid sy’n perfformio orau ar gyfer eu cadw yn y ddiadell.

“Mae tagio ar ôl geni yn gallu creu gwaith yn ystod y cyfnod wyna a daeth hynny’n amlwg yn y gwahanol ffermydd y bues i’n ymweld â nhw. Ond, mae’r gallu i sgorio’r famog am ei gallu i fagu, a hynny yn syth ar ôl wyna, yn bwysig iawn, gallwch sgorio nodweddion fel lleoliad y deth, ac mae’n golygu gwell cyflymdra a llwyddiant ar gyfer mamogiaid ac ŵyn i gael eu paru ar ôl eu handlo.”

Teimlodd Huw fod ei fywyd masnachol wedi newid yn ddramatig ar ôl cael y cyfle i weld y systemau’n gweithio: “Dangosodd yr ymweliadau y bydd cofnodi gofalus a threfnus yn arwain at gynnydd mewn perfformiad.”

Ers hynny, mae o wedi gwneud newidiadau ar ei fferm ei hun. “Rwy’n awyddus iawn i sicrhau fy mod i’n gwybod be dwi’n ei gynhyrchu. Rwy’n cyflwyno system mewnbwn isel ac allbwn uchel, ac yn cadw diadell effeithlon. Byddaf yn dewis y mamogiaid sy’n perfformio orau dros y cwpwl o flynyddoedd nesaf, a, gan ddefnyddio DNA Shepherd, byddaf yn targedu mamog 65Kg sydd â’r gallu i gynhyrchu ŵyn sy’n gyfystyr a’i phwysau pan fydd yn cael hwrdd,” meddai.

Yn ôl i’r rhestr newyddion
Yn chwilio am rywbeth penodol
Teledu HCC